Çocuklarınızın Zeka Seviyelerini Gösteren İşaretler

Bilim dünyası zekanın genetik ve çevresel faktörlere göre şekillendiğini söylüyor. Çevresel faktörler arasında da en önemli şey çocuğun büyüdüğü ortam.

Zeka gelişimi anne karnında başlar

Gebeliğin ilk 3 ayında çocuğun beyin hücreleri oluşmaya başlar. Beyin hücrelerinin diğer hücrelerden çok daha hızlı çoğaldığını ve doğumdan sonraki ilk yıl boyunca da gelişmeye devam ettiğini söyleyen Dr. Angay:  “Tüm bu hücreler çocuğun yaşamı boyunca kullanacağı zekanın temelini oluşturacağından anne adaylarının hamilelik süresince kendilerine çok dikkat etmesi ve iyi bakması oldukça önemlidir.”

5 yaşına kadar şekilleniyor

Çocukların zihinsel gelişimi 5 yaşına kadar şekillenir. Zekanın yaklaşık yüzde 80’i bu yaşa kadar oluşur. Çocuğu tüm hayatı boyunca etkileyecek zihinsel-anatomik yapılar, beceriler ve sosyal özellikler bu sayede gelişir. Bu nedenle çocuğun zeka gelişimi için en önemli dönemler okul öncesi yıllarıdır. Bu yıllarda çocuğun kişilik gelişimin temeli de atılmış olur.


 

En önemli etken genetik miras

Çocuklarda zeka gelişimini etkileyen en önemli etkenin genetik faktör olduğuna dikkat çeken Central Hospital’dan Çocuk Nörolojisi Uzmanı Dr. Aydan Angay, “Anne-babanın genleri ve kalıtımı belirleyen tüm özellikleri rastlantısal olarak çocuğa geçer. Ancak zekanın kalıtım kadar çevre ile de önemli bir ilgisi vardır. Kişilik yapısı, sosyo- psikolojik çevre, dil yeteneği, güdüler, gebelik koşulları, çocukla kurulan duygusal etkileşim ve beslenme gibi durumlar da zeka gelişimini büyük oranda etkiler.  Tek yumurta ikizleri birbirlerinden ne kadar farklı çevrelerde yetişirlerse aralarındaki zeka farkı da o kadar fazla olmaktadır. Beynin hızlı büyümesi ve toksinlere en duyarlı olunan dönem anne karnındaki süreçtir. Zeka gelişimi için genetik potansiyelin uygun olması, çocuğa yoğun uyaran verilmesi ve beslenme düzeni arasında çok yakın bir ilişki bulunmaktadır. Aile ile zihinsel gelişme arasında da birebir etkilenme vardır. Eğitim seviyesi yüksek ailelerin çocuklarının, aynı zeka seviyesine sahip düşük eğitimli ailelerin çocuklarından daha başarılı oldukları gözlemlenmiştir.” diyor.

Zeka ve Başarı

Üstün zekalı bir bireyin toplumda başarılı olacağı varsayılsa da, dış etkenler ve hayat şartlarındaki değişikliklerle bu süreç değişebilir. Toplumu oluşturan kişilerin ancak yüzde 2’lik bir bölümü 130 ve üstünde IQ derecesine sahiptir.

Gebelik aşırı stresli geçtiyse çocuk etkilenebilir

Anne adayının hamilelik dönemindeki duygusal durumu da bebeğin zekasını etkileyebilir. Gebeliğini aşırı kaygılı, korkulu, öfkeli, mutsuz ve stresli geçiren anne adaylarının çocukları ileriki dönemlerinde aşırı hassas olabilir. Yoğun yaşanan duygular, bazı kimyasal maddelerin vücuda yayılarak anne karnındaki bebeğin dolaşım sistemine geçmesine sebep olabilir. Bunun sonucunda da bebeğin beyin işlevleri önemli derecede etkilenebilir. Yapılan araştırmalarda depresyona eğilimi olan annelerin çocuklarında az da olsa farklı beyin faaliyetleri olduğu gözlemlenmiştir. Bu çocukların yetişkin olduklarında depresyona yakalanma oranları da daha yüksektir.

Zeka geni anneden mi geliyor yoksa babadan mı?

Zeka geninin çocuğa anneden mi yoksa babadan mı geçtiği sorusuna da açıklık getiren Central Hospital’dan Çocuk Nörolojisi Uzmanı Dr. Aydan Angay, “Çocuğa zeka geninin anne ya da babadan geçip geçmediği ise en çok merak edilen ve tartışılan konulardan biridir. Zeka kapasitesi tamamen genetik yapı ile alakalıdır ancak zekanın anne veya babadan geçtiğini saptamak genel olarak mümkün değildir. Sağlıklı DNA yapısına sahip bireylerin çocuklarının zekası da buna bağlı olarak iyi olmaktadır. Üstün zekalı kişiler ise genellikle toplum tarafından utangaç ve uyumsuz olarak algılanır. Ancak yapılan birçok araştırma üstün zekaya sahip olanların birçok normal insandan çok daha iyi iş yapabilen, uyumlu ve sevilen kişiler olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca hamilelik öncesinde ve sürecinde sağlıklı ve iyi beslenmek zeka gelişimi ile doğru orantılıdır.” dedi.

Haftada 1 defa mutlaka balık yenmeli

Hamilelik süresince süt, yumurta ve tavuk gibi protein yönünden zengin besinler düzenli olarak alınmalıdır. Karbonhidrat ağırlıklı gıdalar tüketilmeli ve haftada 1 defa mutlaka balık yenmelidir. Balıkta bulunan Omega 3 yağ asitleri, folik asitleri, kalsiyum ve fosfor bebeğin beyin ve sinir sistemi gelişimi için oldukça önemlidir.

Anne sütü şart!

Çocuğun zeka gelişiminde anne sütünün önemine de değinen Dr. Aydan Angay, “Demir eksikliği sebebiyle oluşan kansızlık da çocuğun zeka gelişimini önleyebilir. Bu sebeple mevsim yeşillikleri, fasulye, fındık, pekmez benzeri yiyeceklerin tüketimine özen gösterilmelidir. Ayrıca doğum sonrası çocuğu anne sütüyle beslemek de bebeğin zeka gelişimini üst seviyeye çıkarmaya yardımcı olur. Zeka kapsamlı bir kavram olduğundan anne-babadan geçen genler ve beslenme düzeni haricinde çocuğa yeterli sevgi ve bakım ortamı da sağlanmalıdır. Anne ve babanın çocuğa olan bağlılığı da zeka gelişimini olumlu veya olumsuz yönde etkileyebilen faktörlerden biridir.” diyor.

Çocuğun zekasını geliştirmek için…

Özetleyecek olursak, çocukların zeka gelişimini desteklemek için:

  • Sağlıklı ve düzenli beslenmeye
  • Çocuğun oyun oynamasını teşvik etmeye
  • Düzenli egzersize özen göstermek gerekiyor.

1. Yenidoğan

Yenidoğan kilo aldıkça zeka oranları da artıyor. British Medical Journal’da yayınlanan bir araştırma, 3 bin’den fazla bebeği inceledi. İnceleme sonucunda, kilolu doğan bebeklerin IQ seviyelerinin hafifçe daha yüksek olduğu belirlendi. Daha ağır bebeklerin daha iyi beslendiği gerçeği, yüksek IQ sebebi olarak düşünülüyor.

2. Bir ve iki yaş

Bebeğin ilk iki yaş içinde ana dili dışındaki dillere dikkat etmesi ve tepki vermesi de üstün zeka özelliği sayılıyor. Peki, siz çocuğunuzla farklı bir dilde konuşabiliyor musunuz? Child Development dergisinde yayınlanan bir rapora göre, yürümeye başlayan çocukta beyin gelişimini teşvik etmek için yapılacak en önemli şey onunla farklı dillerde konuşmak. Birden fazla dil konuşan ebeveynlerin çocuklarının IQ testlerinde daha iyi performans gösterdiği gözlemlenmiştir.

3. Üç yaş

Çocuklarda boy uzunluğu da zeka ile ilişkilendiriliyor. Ulusal Ekonomik Araştırmalar Bürosu tarafından yapılan bir araştırmaya göre, uzun boylu çocuklar testlerde daha başarılı oluyorlar. Bu durum raporda şu sözlerle belirtiliyor: “Çocuklar 3 yaşına geldiklerinde, okul öncesi eğitimde rol oynayan bir özellik ortaya çıkıyor. Çocukluk döneminde daha uzun boylu olan çocuklar bilişsel testlerde daha iyi performans gösteriyorlar”.

4. Dört yaş

Bu yaşlarda gerçekçi bir insan resmi çizebilen çocukların diğer çocuklardan daha zeki olma olasılığı var. King’s College London’daki araştırmacılar, dört yaşındaki çocuklar tarafından yapılan 15 bin resmi inceledi ve insan figürünü en doğru şekilde çizen çocukların daha sonraki yaşlarında IQ testlerinde daha iyi performans gösterdiğini gözlemledi.

5. Beş yaş

Erken yaşlarda yalan söylemek çok da kötü bir şey olmayabilir. Araştırmacılar, erken yaşta bunu yapan çocukların sonraki yaşlarında daha başarılı olduklarını keşfettiler. 2 ile 17 yaşlarındaki 1.200 çocuğun katılımıyla Kanada’da yapılan bir çalışma, erken yaşlarda yalan söyleyebilen çocukların daha akıllı olduğunu ortaya koydu. Toronto Üniversitesi Çocuk Eğitim Enstitüsünün uzmanları bunun, akıllarından bir hikâye yazmakla ilgili karmaşık süreçlerin bir çocuğun IQ’sunun iyi bir göstergesi olması nedeniyle mümkün olabileceğini savunmaktalar.

6. Altı yaş

Bir müzik aleti çalmak, bu yaştaki çocuğun duygusal zekasını arttırmaya yardımcı oluyor. Vermont Üniversitesi Tıp Fakültesindeki araştırmacılar, 6 yaşından 18 yaşına kadar 232 sağlıklı çocuğun beyin taramalarını inceledi. Bir çocuğun ne kadar fazla müzik enstrümanı çalarsa, o kadar iyi kaygı ve duygu yönetimi becerisine sahip olacağını belirledi.

7. Yedi yaş

Bilim adamları, erken yaşlarda okunan kitapların daha sonraki yıllarda yüksek zeka için önemli bir katkı olduğunu söylüyor. Edinburgh Üniversitesi ve King’s College London tarafından 2014 yılında yapılan ortak bir araştırmaya göre, yedi yaşındayken ortalamanın üzerinde okuma becerisine sahip olan çocuklar IQ testlerinde yüksek performans gösteriyorlar.

8. Sekiz yaş

Bu yaştaki çocuğunuz her zaman geç uyuyorsa zeka düzeyi akranlarından yüksek olabilir. London School of Economics tarafı

ndan yapılan araştırmalar, zeki yetişkinlerin geç uyumayı erken yaşta alışkanlık haline getirdiğini göstermektedir. Araştırmacılar “Akıllı çocuklar genelde hem haftasonu hem de haftaiçi geç vakitte yatıp geç vakitte uyanarak büyüyorlar” diye konuşuyor.

9. Dokuz yaş

Çocuğunuzun bu yaşta sağlıklı bir kahvaltı alışkanlığı varsa, akademik testlerde ortalamanın üstünde bir başarı elde etme olasılığı da normalin iki katı oluyor. Cardiff Üniversitesinin 9 ile 11 yaşlar arasındaki 5 bin öğrenciyle yaptığı araştırmaya göre sabahları yulaf, bal, yumurta ve süt gibi besinler içeren kahvaltı yapan öğrenciler sınavlarda daha yüksek puan alıyorlar.

10. On yaş

Çocuğunuz bu yaşlarda satranç oyunu gibi zeka oyunlarına yöneliyorsa zeka seviyesi akranlarından yüksek olabilir. On yaşına geldiğinde çocuğunuz Mensa (Üstün Yeteneklileri Destekleme Derneği) tarafından IQ seviyelerinin belirlenmesi için test edilebilir. Son olarak Mensa’ya göre konuşmayı sevmek, oyunlar için yeni kurallar uydurmak zekanın göstergelerinden biri olabilir.

bahar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Next Post

Okula Başlama Yaşı

Cts Eyl 1 , 2018
Uzmanından okula başlama yaşı hakkında öneriler İzmir Üniversitesi Çocuk Gelişimi Program Başkanı Yrd. Doç. Dr. Neslihan Koçer, çocukların okula başlama yaşı hakkında önerilerde bulundu. Okula başlama yaşı ile ilgili olarak yapılan yasa değişikliğinin ardından ailelerin kafalarında oluşan sorulara, İzmir Üniversitesi Çocuk Gelişimi Program Başkanı Yrd. Doç. Dr. Neslihan Koçer yanıt verdi. Yönetmelikte yapılan […]